لزجت چیست؟(قسمت اول)

سطح : فوق مقدماتی! – مقدماتی – متوسط - پیشرفته
گویش : عامیانه – کتابی - علمی
—————————————

معمولا برای شروع به توضیح مکانیک سیالات اول از لزجت شروع میکنند. من هم همینکار را میکنم. لطفا اول انگشتتان را از بینی مبارکتان بیرون بیاورید! البته با پوزش. آنچه که همراه انگشتتان بیرون آمده اگر مغزتان نباشد حتما یک ماده ی لزج است! حال اگر به شیشه ی عسل دسترسی دارید انگشتتان را در عسل فرو کنید.(انگشت آن یکی دستتان را لطفا!) این مایع هم لزج است. حال دستتان را زیر شیر آب بگیرید(این دفعه انگشت اولی را حتما!) آب چطور است؟ لزج است؟ لطفا پاسخ ندهید و ادامه مطلب را بخوانید.
گفتن لزج بودن یا نبودن به کلام کار آسانیست اما کافی نیست. ما در آینده خواهیم دید میزان لزجی زیاد یا کم در محاسباتمان دخیل است. به نظر شما لزجت مثل زیبائیست یا دراز بودن؟ (نگران نباشید، سوال ساده است!) زیبایی معیاری ندارد و نمیتوان آن را با ارقام نمایش داد. مثل اینکه بگوییم اقدس بیست قوز زیباست(مثلا قوز واحد زیبائیست!).چنین حرفی کاملا بی معنیست چون ممکن است از نظر اصغر،‌ اقدس هزار قوز زیبا باشد! اما دراز بودن معیار دارد. میتوان گفت امین بیست سانتی متر دراز تر از فرید است.(متر واحد اندازه گیری دارازاست). این یعنی ما درازی امین و فرید را میدانیم و میتوانیم با مقدار و واحد بیان کنیم.
خب تا اینجا روشن شد که لزجت اصلا شبیه زیبایی، بی در و پیکر نیست و حتما معیار دارد که برای ما اینقدر مهم است. اما آیا این معیار همیشه ثابت است؟ مثلا بدون توجه به عوامل محیطی میتوانیم بگوییم لزجت این عسل بیست است؟(بعدا میگوئیم واحد این بیست چیست) به طور حتم بدون در نظر گرفتن عوامل محیطی نمیتوان در مورد لزجت عسل اظهار نظر کرد و اگر بکنیم حتما باید ذکر کنیم که دما و فشار محیطی که عسل در آن قرار داشت چقدر است. مثلا اگر وسط تابستان باشد و برق هم نداشته باشیم و احتمالا در عسلویه زندگی کنیم این عسل با آبی که از شیر جاریست هیچ تفاوتی ندارد،‌ ولی در سیبری، خوردن این عسل با آن سفتی زیاد، مرد میخواهد!
مبحث لزجت به همین سادگیها نیست. مثلا بهتر است از همین الان بدانیم لزجت بر دو نوع سینماتیکی و دینامیکی است که هر چه در پاراگراف های پیشین خواندیم در مورد نوع دینامیکی آن بود.(سینماتیکی بعدا توضیح داده خواهد شد) یا لزجت برای سیالات نیوتنی برای ما مهم تر است(اینکه سیال نیوتنی چیست بعدا توضیح خواهم داد ولی فعلا همینقدر بدانیم که ما با همین نوع سیال کار داریم)

این مقاله تنها بدان جهت نوشته شد که شما در آینده با خواندن جمله ی زیر کرک و پرتان نریزد:
لزجت سیالات نیوتنی یک خاصیت واقعی ترمودینامیکی است که با فشار و دما تغییر میکند.(خواص ترمودینامیکی بماند در یک مقاله جدا…)